👨‍🎓 छात्र › 📄 मॉडल प्रश्न-पत्र

📄 UP TGT/PGT इतिहास — नया पैटर्न (90 विषय + 30 GS) — मॉडल प्रश्न-पत्र 6 (उत्तर-कुंजी सहित)

प्रश्न: 120 • समय: 120 मिनट • अंकन: +3 / −0.75

🎯 ऑनलाइन टेस्ट दें (समय व अंक सहित)

1. पृथक निर्वाचन / Separate electorates — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) 1916 (कांग्रेस-लीग) / 1916 (Congress-League)(B) अप्रैल 1916, बेलगाम / April 1916, Belgaum(C) ढाका (1906) / Dhaka (1906)(D) मॉर्ले-मिंटो सुधार (1909) / Morley-Minto Reforms (1909)

2. पंजाब का विलय / Annexation of Punjab — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) 1851(B) 1847(C) 1849(D) 1854

3. पंचायतों को संवैधानिक दर्जे की सिफ़ारिश / Constitutional status recommended by — ? • भारतीय राजव्यवस्था

(A) अशोक मेहता समिति (1977) / Ashok Mehta Committee (1977)(B) बलवंत राय मेहता समिति (1957) / Balwant Rai Mehta Committee (1957)(C) एल. एम. सिंघवी (1986) / L. M. Singhvi (1986)(D) PESA अधिनियम 1996 / PESA Act 1996

4. निम्नलिखित कथनों में से कौन-से सही हैं? • कठिन (PYQ पैटर्न)

  1. अकबर ने 1575 में फ़तेहपुर सीकरी में इबादतख़ाना बनवाया।
  2. दीन-ए-इलाही 1582 में प्रारंभ हुआ।
  3. मनसबदारी प्रथा शाहजहाँ ने आरंभ की।
(A) केवल 1 और 2(B) केवल 2 और 3(C) केवल 1 और 3(D) 1, 2 और 3

5. गृह-त्याग की घटना / Leaving home is called — ? • प्राचीन भारत

(A) कश्मीर (कनिष्क) / Kashmir (Kanishka)(B) घोड़ा / Horse(C) महाभिनिष्क्रमण / Mahabhinishkramana(D) बुद्ध, धम्म, संघ / Buddha, Dhamma, Sangha

6. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • उत्तर प्रदेश विशेष (UPPSC/UPSSSC)

  1. पीलीभीत टाइगर रिज़र्व कब बना / Pilibhit Tiger Reserve declared: 2014
  2. लखनऊ खंडपीठ / Lucknow bench established: 1948
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

7. विशाल स्नानागार / Great Bath — ? • प्राचीन भारत

(A) मोहनजोदड़ो / Mohenjo-daro(B) चन्हूदड़ो / Chanhudaro(C) कालीबंगा / Kalibangan(D) दाएँ से बाएँ / Right to left

8. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • मध्यकालीन भारत

  1. बंबई अंग्रेज़ों को / Bombay went to the English as: सूरत (1613) / Surat (1613)
  2. डच कंपनी / Dutch company: 1602
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

9. दिल्ली सल्तनत का अंतिम सुल्तान / Last Sultan of Delhi — ? • मध्यकालीन भारत

(A) इब्राहिम लोदी / Ibrahim Lodi(B) सिकंदर लोदी / Sikandar Lodi(C) बहलोल लोदी / Bahlul Lodi(D) आरिज़-ए-मुमालिक / Ariz-i-Mamalik

10. ब्रिटिश अधिनियमों का सही कालक्रम है: • कठिन (PYQ पैटर्न)

(A) रेगुलेटिंग एक्ट → पिट्स इंडिया एक्ट → चार्टर एक्ट 1833 → चार्टर एक्ट 1813(B) रेगुलेटिंग एक्ट → चार्टर एक्ट 1813 → पिट्स इंडिया एक्ट → चार्टर एक्ट 1833(C) रेगुलेटिंग एक्ट → पिट्स इंडिया एक्ट → चार्टर एक्ट 1813 → चार्टर एक्ट 1833(D) पिट्स इंडिया एक्ट → रेगुलेटिंग एक्ट → चार्टर एक्ट 1813 → चार्टर एक्ट 1833

11. भारत में "स्थानीय स्वशासन का जनक" किसे कहा जाता है? • कठिन (PYQ पैटर्न)

(A) लॉर्ड रिपन(B) लॉर्ड कर्ज़न(C) लॉर्ड मेयो(D) लॉर्ड डलहौज़ी

12. ग्रंथ और लेखक — सूची-I को सूची-II से सुमेलित कीजिए: • कठिन (PYQ पैटर्न)

  1. सूची-I | सूची-II
  2. A. अष्टाध्यायी | 1. जयदेव
  3. B. मुद्राराक्षस | 2. पाणिनि
  4. C. मालविकाग्निमित्रम् | 3. कालिदास
  5. D. गीत-गोविंद | 4. विशाखदत्त
(A) A-2, B-4, C-3, D-1(B) A-2, B-3, C-4, D-1(C) A-1, B-4, C-3, D-2(D) A-4, B-2, C-3, D-1

13. चंद्रगुप्त द्वितीय के समय चीनी यात्री / Chinese pilgrim in Chandragupta II's time — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) बाणभट्ट / Banabhatta(B) फ़ाह्यान / Faxian (Fa-Hien)(C) अल-बिरूनी / Al-Biruni(D) ह्वेनसांग / Xuanzang (Hiuen Tsang)

14. संगम युग के तीन राज्य / Three Sangam kingdoms — ? • प्राचीन भारत

(A) हेलियोडोरस / Heliodorus(B) चेर, चोल, पांड्य / Cheras, Cholas, Pandyas(C) पुरुषपुर (पेशावर) / Purushapura (Peshawar)(D) तमिल महाकाव्य / Tamil epic

15. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

  1. महालवाड़ी व्यवस्था / Mahalwari system: दादाभाई नौरोजी / Dadabhai Naoroji
  2. हैदराबाद का विलय / Hyderabad integrated by: जनमत संग्रह (1948) / Plebiscite (1948)
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

16. सर्वोच्च साहित्यिक सम्मान / Highest literary award — ? • कला, संस्कृति व विविध

(A) गुरु अंगद देव / Guru Angad Dev(B) ओल चिकी / Ol Chiki(C) ज्ञानपीठ / Jnanpith(D) जी. शंकर कुरुप / G. Sankara Kurup

17. सबाल्टर्न अध्ययन के प्रवर्तक / Founder of Subaltern Studies — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) मेगस्थनीज़ / Megasthenes(B) अल-बिरूनी / Al-Biruni(C) रणजीत गुहा / Ranajit Guha(D) इब्न बतूता / Ibn Battuta

18. पटेल के सचिव / Patel's secretary — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) पोट्टि श्रीरामुलु / Potti Sriramulu(B) जनमत संग्रह / Plebiscite(C) वी. पी. मेनन / V. P. Menon(D) फ़ज़ल अली / Fazl Ali

19. साँड़ वाला अशोक स्तंभ / Ashokan pillar with bull capital — ? • प्राचीन भारत

(A) मास्की / Maski(B) भाब्रू अभिलेख / Bhabru edict(C) रामपुरवा / Rampurva(D) तोसली / Tosali

20. महमूद के साथ आए विद्वान / Scholar who came with Mahmud — ? • मध्यकालीन भारत

(A) अल-बरूनी / Al-Biruni(B) फ़िरदौसी / Firdausi(C) गोपाल / Gopala(D) मिहिरभोज / Mihira Bhoja

21. सबसे उत्तरी हड़प्पा स्थल / Northernmost Harappan site — ? • प्राचीन भारत

(A) शोर्तुगई / Shortugai(B) आलमगीरपुर (मेरठ) / Alamgirpur (Meerut)(C) दाइमाबाद / Daimabad(D) अन्नागार / Granary

22. X-किरणों की खोज / X-rays discovered by — ? • भौतिक विज्ञान

(A) चैडविक / Chadwick(B) रदरफ़ोर्ड / Rutherford(C) जे. जे. थॉमसन / J. J. Thomson(D) रॉन्टजन / Röntgen

23. निम्नलिखित कथनों में से कौन-से सही हैं? • कठिन (PYQ पैटर्न)

  1. सिंधु सभ्यता में लोहे का प्रयोग ज्ञात था।
  2. लोथल में गोदीवाड़ा (dockyard) मिला है।
  3. मोहनजोदड़ो में विशाल स्नानागार मिला है।
(A) केवल 1 और 2(B) केवल 2 और 3(C) केवल 1 और 3(D) 1, 2 और 3

24. अशोक के स्तंभ लेख / Ashoka's pillar edicts — ? • प्राचीन भारत

(A) 11(B) 9(C) 6(D) 7

25. चावल के प्राचीनतम साक्ष्य (संत कबीर नगर) / Earliest rice (Sant Kabir Nagar) — ? • प्राचीन भारत

(A) मेहरगढ़ / Mehrgarh(B) कोल्डिहवा / Koldihwa(C) लहुरादेवा / Lahuradewa(D) बेलन घाटी / Belan valley

26. उत्तर प्रदेश विधान परिषद सीटें / UP Legislative Council seats — ? • भारतीय राजव्यवस्था

(A) 110(B) 115(C) 95(D) 100

27. अशोक के बौद्ध होने का प्रमाण / Proof of Ashoka's Buddhism — ? • प्राचीन भारत

(A) भाब्रू अभिलेख / Bhabru edict(B) महेंद्र और संघमित्रा / Mahendra and Sanghamitra(C) सन्निधाता / Sannidhata(D) रामपुरवा / Rampurva

28. पहला उपदेश (धर्मचक्र प्रवर्तन) / First sermon — ? • प्राचीन भारत

(A) लुंबिनी / Lumbini(B) सारनाथ / Sarnath(C) बोधगया / Bodh Gaya(D) श्रावस्ती / Shravasti

29. थोक क़ीमतों का सूचकांक / Index of wholesale prices — ? • भारतीय अर्थव्यवस्था

(A) WPI(B) ऋणदाता, पेंशनभोगी / Creditors, pensioners(C) CPI(D) अपस्फीति / Deflation

30. द्वितीय विश्व युद्ध का आरंभ / WWII began — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) 6 अगस्त 1945 / 6 August 1945(B) 1 सितंबर 1939 / 1 September 1939(C) 7 दिसंबर 1941 / 7 December 1941(D) 24 अक्टूबर 1945 / 24 October 1945

31. वित्त विभाग / Finance department — ? • मध्यकालीन भारत

(A) आरिज़-ए-मुमालिक / Ariz-i-Mamalik(B) दीवान-ए-विज़ारत / Diwan-i-Wizarat(C) जौनपुर (शर्क़ी) / Jaunpur (Sharqi)(D) बरीद-ए-मुमालिक / Barid-i-Mamalik

32. महारानी की घोषणा कहाँ पढ़ी गई / Queen's Proclamation read at — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) इलाहाबाद (1 नवंबर 1858) / Allahabad (1 November 1858)(B) 1911 (लॉर्ड हार्डिंग) / 1911 (Lord Hardinge)(C) पिट्स इंडिया एक्ट 1784 / Pitt's India Act 1784(D) 1774 (रेग्युलेटिंग एक्ट) / 1774 (Regulating Act)

33. नाग मिसाइल का प्रकार / Nag missile type — ? • पर्यावरण और विज्ञान-प्रौद्योगिकी

(A) विक्रम साराभाई / Vikram Sarabhai(B) सतह से हवा / Surface-to-air(C) श्रीहरिकोटा / Sriharikota(D) टैंक-रोधी / Anti-tank

34. प्रथम विश्व युद्ध का तात्कालिक कारण / Immediate cause of WWI — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) वर्साय की संधि (1919) / Treaty of Versailles (1919)(B) लेनिन / Lenin(C) फ़्रांज़ फ़र्डिनेंड की हत्या / Assassination of Franz Ferdinand(D) साराजेवो / Sarajevo

35. पय्यन्नूर नमक सत्याग्रह / Payyanur salt satyagraha — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) सरोजिनी नायडू / Sarojini Naidu(B) सी. राजगोपालाचारी / C. Rajagopalachari(C) जवाहरलाल नेहरू / Jawaharlal Nehru(D) के. केलप्पन / K. Kelappan

36. ज़मीन का सबसे तेज़ जंतु / Fastest land animal — ? • जीव विज्ञान

(A) चीता / Cheetah(B) हाथी / Elephant(C) मैंजिफ़ेरा इंडिका / Mangifera indica(D) नीली व्हेल / Blue whale

37. कुस्तुंतुनिया का पतन / Fall of Constantinople — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) 1458(B) 1453(C) 1452(D) 1455

38. निज़ामुद्दीन औलिया / Nizamuddin Auliya — ? • मध्यकालीन भारत

(A) सूरदास / Surdas(B) संत ज्ञानेश्वर / Sant Dnyaneshwar(C) बसवन्ना / Basavanna(D) दिल्ली (चिश्ती सिलसिला) / Delhi (Chishti order)

39. सर्दियों में उत्तर-पश्चिम में वर्षा / Winter rain in the NW — ? • भारत का भूगोल

(A) ला नीना / La Niña(B) उत्तर-पूर्वी मानसून / NE monsoon(C) पश्चिमी विक्षोभ / Western disturbances(D) वृष्टि-छाया क्षेत्र / Rain-shadow area

40. युद्ध और वर्ष — सूची-I को सूची-II से सुमेलित कीजिए: • कठिन (PYQ पैटर्न)

  1. सूची-I | सूची-II
  2. A. प्लासी | 1. 1576
  3. B. बक्सर | 2. 1757
  4. C. पानीपत का तृतीय युद्ध | 3. 1764
  5. D. हल्दीघाटी | 4. 1761
(A) A-2, B-3, C-1, D-4(B) A-3, B-2, C-4, D-1(C) A-2, B-3, C-4, D-1(D) A-2, B-4, C-3, D-1

41. रूसी क्रांति के समय ज़ार / Tsar during Russian Revolution — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) निकोलस द्वितीय / Nicholas II(B) साराजेवो / Sarajevo(C) वुडरो विल्सन / Woodrow Wilson(D) फ़्रांज़ फ़र्डिनेंड की हत्या / Assassination of Franz Ferdinand

42. NATO का मुख्यालय / NATO headquarters — ? • कला, संस्कृति व विविध

(A) ब्रसेल्स / Brussels(B) न्यूयॉर्क / New York(C) काठमांडू / Kathmandu(D) गुरुग्राम / Gurugram

43. सबसे प्रतापी संगम शासक / Greatest Sangama ruler — ? • मध्यकालीन भारत

(A) हरिहर और बुक्का / Harihara and Bukka(B) देवराय द्वितीय / Devaraya II(C) कृष्णदेव राय / Krishnadevaraya(D) निकोलो कोंटी / Niccolò de' Conti

44. फ़र्डिनेंड की हत्या का स्थान / Ferdinand assassinated at — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) फ़्रांज़ फ़र्डिनेंड की हत्या / Assassination of Franz Ferdinand(B) लेनिन / Lenin(C) साराजेवो / Sarajevo(D) निकोलस द्वितीय / Nicholas II

45. जैविक उत्प्रेरक / Biological catalysts — ? • रसायन विज्ञान

(A) लोहा / Iron(B) नाइट्रोजन / Nitrogen(C) एंज़ाइम / Enzymes(D) ऑक्सीकरण / Oxidation

46. कंचनजंगा किस राज्य में / Kanchenjunga is in — ? • भारत का भूगोल

(A) सिक्किम / Sikkim(B) लिपुलेख / Lipulekh(C) बनिहाल / Banihal(D) नाथू ला / Nathu La

47. नोटबंदी की तारीख़ / Demonetisation date — ? • भारतीय अर्थव्यवस्था

(A) 8 नवंबर 2026(B) 8 नवंबर 2018(C) 8 नवंबर 2019(D) 8 नवंबर 2016 / 8 November 2016

48. एकमात्र महिला आलवार / Only woman Alvar — ? • मध्यकालीन भारत

(A) आंडाल / Andal(B) अजमेर / Ajmer(C) आलवार / Alvars(D) सूरदास / Surdas

49. भारतीय खाद्य निगम / Food Corporation of India — ? • भारतीय अर्थव्यवस्था

(A) 1964(B) 1965(C) 1975(D) 1963

50. आदित्य-L1 किसका अध्ययन करता है / Aditya-L1 studies — ? • पर्यावरण और विज्ञान-प्रौद्योगिकी

(A) श्रीहरिकोटा / Sriharikota(B) सूर्य / The Sun(C) सतह से हवा / Surface-to-air(D) विक्रम साराभाई / Vikram Sarabhai

51. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

  1. इटली एकीकरण का "मस्तिष्क" / "Brain" of Italian unification: मेज़िनी / Mazzini
  2. "आइन-ए-अकबरी" के लेखक / Author of Ain-i-Akbari: मेगस्थनीज़ / Megasthenes
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

52. बाज़ार अधिकारी (अलाउद्दीन) / Market officer (Alauddin) — ? • मध्यकालीन भारत

(A) मलिक काफ़ूर / Malik Kafur(B) शहना-ए-मंडी / Shahna-i-Mandi(C) अलाउद्दीन ख़िलजी / Alauddin Khalji(D) प्रतापरुद्र / Prataparudra

53. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

  1. तात्कालिक कारण / Immediate cause: सिद्धू और कान्हू / Sidhu and Kanhu
  2. भारत का 22वाँ राज्य / India's 22nd state: सिक्किम (1975) / Sikkim (1975)
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

54. अभिकथन (A) और कारण (R) पर विचार कीजिए: • कठिन (PYQ पैटर्न)

  1. अभिकथन (A): गांधीजी ने फ़रवरी 1922 में असहयोग आंदोलन वापस ले लिया।
  2. कारण (R): चौरी-चौरा (गोरखपुर) में हिंसक घटना हुई थी।
(A) A और R दोनों सही हैं, तथा R, A की सही व्याख्या है(B) A और R दोनों सही हैं, परंतु R, A की सही व्याख्या नहीं है(C) A सही है, परंतु R ग़लत है(D) A ग़लत है, परंतु R सही है

55. उच्च न्यायालय अभिलेख न्यायालय / HC as court of record — ? • भारतीय राजव्यवस्था

(A) अनुच्छेद 131 / Article 131(B) अनुच्छेद 215 / Article 215(C) अनुच्छेद 142 / Article 142(D) अनुच्छेद 143 / Article 143

56. राज्य सूची पर राष्ट्रहित में क़ानून — अनुच्छेद / Parliament on State List in national interest — ? • भारतीय राजव्यवस्था

(A) अनुच्छेद 249 / Article 249(B) अनुच्छेद 254 / Article 254(C) अनुच्छेद 263 / Article 263(D) अनुच्छेद 253 / Article 253

57. आंध्र राज्य के लिए अनशन / Fast for Andhra State — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) 14 राज्य, 6 केंद्रशासित / 14 states, 6 UTs(B) पोट्टि श्रीरामुलु / Potti Sriramulu(C) सरदार वल्लभभाई पटेल / Sardar Vallabhbhai Patel(D) आंध्र (1953) / Andhra (1953)

58. शाहनामा के रचयिता / Author of Shahnama — ? • मध्यकालीन भारत

(A) चंदबरदाई / Chand Bardai(B) मिहिरभोज / Mihira Bhoja(C) फ़िरदौसी / Firdausi(D) गोपाल / Gopala

59. 1857 विद्रोह की शुरुआत / 1857 revolt began at — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) इलाहाबाद, 1 नवंबर 1858 / Allahabad, 1 November 1858(B) भारत शासन अधिनियम, 1858 / Government of India Act, 1858(C) बैरकपुर (29 मार्च 1857) / Barrackpore (29 March 1857)(D) मेरठ (10 मई 1857) / Meerut (10 May 1857)

60. सबसे पुराना उपनिषद / Oldest Upanishad — ? • प्राचीन भारत

(A) बृहदारण्यक / Brihadaranyaka(B) सिंधु / Indus(C) सरस्वती / Saraswati(D) यजुर्वेद / Yajurveda

61. असहयोग वापसी का स्थान / NCM withdrawn at — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) कलकत्ता, सितंबर 1920 / Calcutta, Sept 1920(B) 5 फ़रवरी 1922 / 5 February 1922(C) नागपुर अधिवेशन (1920) / Nagpur session (1920)(D) बारडोली (12 फ़रवरी 1922) / Bardoli (12 Feb 1922)

62. कन्नौज के लिए संघर्ष / Struggle for Kannauj — ? • मध्यकालीन भारत

(A) मिहिरभोज / Mihira Bhoja(B) धर्मपाल (पाल) / Dharmapala (Pala)(C) गोपाल / Gopala(D) त्रिपक्षीय संघर्ष (पाल, प्रतिहार, राष्ट्रकूट) / Tripartite struggle

63. राष्ट्रीय अनुसूचित जनजाति आयोग / National Commission for STs — ? • भारतीय राजव्यवस्था

(A) अनुच्छेद 338A / Article 338A(B) अनुच्छेद 338B / Article 338B(C) अनुच्छेद 324 / Article 324(D) अनुच्छेद 315 / Article 315

64. भारतीय इतिहास का हिंदू-मुस्लिम-ब्रिटिश काल-विभाजन / Hindu-Muslim-British periodisation — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) ह्वेनसांग / Xuanzang (Hiuen Tsang)(B) जेम्स मिल / James Mill(C) हेरोडोटस / Herodotus(D) मेगस्थनीज़ / Megasthenes

65. नवाबगंज पक्षी विहार किस ज़िले में / Nawabganj bird sanctuary is in — ? • उत्तर प्रदेश विशेष (UPPSC/UPSSSC)

(A) उन्नाव / Unnao(B) बिजनौर / Bijnor(C) लखीमपुर खीरी / Lakhimpur Kheri(D) रायबरेली / Raebareli

66. सिस्टीन चैपल की छत के चित्र / Sistine Chapel ceiling — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) माइकल एंजेलो / Michelangelo(B) गुटेनबर्ग / Gutenberg(C) मैकियावेली / Machiavelli(D) पेट्रार्क / Petrarch

67. दांडी यात्रा में साथी / Marchers in Dandi March — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) 78(B) 102(C) 62(D) 86

68. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

  1. मौलिक अधिकार प्रस्ताव / Fundamental Rights resolution: दूसरा (1931) / Second (1931)
  2. महारानी की घोषणा पढ़ने वाले / Read the Queen's Proclamation: बिरसा मुंडा / Birsa Munda
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

69. इनमें से कौन-सा युग्म सुमेलित नहीं है? • कठिन (PYQ पैटर्न)

(A) ह्वेनसांग — हर्षवर्धन(B) फ़ाह्यान — चंद्रगुप्त द्वितीय(C) मेगस्थनीज़ — चंद्रगुप्त मौर्य(D) इब्न बतूता — अलाउद्दीन ख़िलजी

70. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

  1. सांप्रदायिक पंचाट / Communal Award: रैमज़े मैकडोनाल्ड (1932) / Ramsay MacDonald (1932)
  2. साइमन कमीशन भारत आया / Simon Commission arrived: 1928
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

71. "द प्रिंस" के लेखक / Author of The Prince — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) मैकियावेली / Machiavelli(B) गुटेनबर्ग / Gutenberg(C) पेट्रार्क / Petrarch(D) इग्नेशियस लोयोला / Ignatius Loyola

72. कबीर के गुरु / Kabir's guru — ? • मध्यकालीन भारत

(A) रामानंद / Ramananda(B) शंकरदेव / Shankaradeva(C) बीजक / Bijak(D) बाबा फ़रीद / Baba Farid

73. लौह अयस्क निर्यात बंदरगाह (गोवा) / Iron-ore port of Goa — ? • भारत का भूगोल

(A) मर्मागाओ / Mormugao(B) कामराजार (एन्नोर) / Kamarajar (Ennore)(C) मुंबई / Mumbai(D) जवाहरलाल नेहरू पोर्ट / JNPT

74. पाल वंश के संस्थापक (जनता द्वारा चुने) / Founder of the Palas (elected) — ? • मध्यकालीन भारत

(A) फ़िरदौसी / Firdausi(B) चंदेल / Chandelas(C) गोपाल / Gopala(D) परमार / Paramara

75. धरासना सत्याग्रह का नेतृत्व / Led Dharasana Satyagraha — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) चंद्र सिंह गढ़वाली / Chandra Singh Garhwali(B) सरोजिनी नायडू / Sarojini Naidu(C) के. केलप्पन / K. Kelappan(D) सी. राजगोपालाचारी / C. Rajagopalachari

76. साइमन कमीशन भारत आया / Simon Commission arrived — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) 1928(B) 1927(C) 1925(D) 1929

77. इल्बर्ट बिल विवाद / Ilbert Bill controversy — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) लॉर्ड माउंटबेटन / Lord Mountbatten(B) रिपन / Ripon(C) सी. राजगोपालाचारी / C. Rajagopalachari(D) लॉर्ड कैनिंग / Lord Canning

78. सबसे लंबे कार्यकाल वाले वायसराय / Longest-serving Viceroy — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) लॉर्ड रिपन / Lord Ripon(B) लॉर्ड माउंटबेटन / Lord Mountbatten(C) लॉर्ड कैनिंग / Lord Canning(D) लिनलिथगो / Linlithgow

79. "मोनालिसा" के चित्रकार / Painter of Mona Lisa — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) इटली (फ़्लोरेंस) / Italy (Florence)(B) लियोनार्डो दा विंची / Leonardo da Vinci(C) कोपरनिकस / Copernicus(D) इग्नेशियस लोयोला / Ignatius Loyola

80. अभिकथन (A) और कारण (R) पर विचार कीजिए: • कठिन (PYQ पैटर्न)

  1. अभिकथन (A): पुनर्जागरण का आरंभ इटली से हुआ।
  2. कारण (R): 1453 में कुस्तुंतुनिया के पतन के बाद यूनानी विद्वान इटली आए।
(A) A और R दोनों सही हैं, तथा R, A की सही व्याख्या है(B) A और R दोनों सही हैं, परंतु R, A की सही व्याख्या नहीं है(C) A सही है, परंतु R ग़लत है(D) A ग़लत है, परंतु R सही है

81. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • रसायन विज्ञान

  1. ऊर्ध्वपातन का उदाहरण / Example of sublimation: ठंडक / Cooling
  2. फ़िनॉल्फ़थेलिन क्षार में / Phenolphthalein in base: लाल-भूरी / Reddish-brown
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

82. छापाख़ाने का आविष्कारक / Inventor of printing press — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) मैकियावेली / Machiavelli(B) कोपरनिकस / Copernicus(C) पेट्रार्क / Petrarch(D) गुटेनबर्ग / Gutenberg

83. शक संवत का आरंभ / Saka era began — ? • प्राचीन भारत

(A) मथुरा / Mathura(B) कनिष्क / Kanishka(C) 78 ई. / 78 CE(D) सिमुक / Simuka

84. टीके से प्रतिरक्षा / Immunity from vaccine — ? • जीव विज्ञान

(A) मादा एनाफ़िलीज़ मच्छर / Female Anopheles mosquito(B) सक्रिय / Active(C) निष्क्रिय / Passive(D) विषाणु / Virus

85. मुस्लिम लीग की स्थापना / Muslim League founded — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) ढाका (1906) / Dhaka (1906)(B) लाला हरदयाल (1913) / Lala Har Dayal (1913)(C) मॉर्ले-मिंटो सुधार (1909) / Morley-Minto Reforms (1909)(D) अप्रैल 1916, बेलगाम / April 1916, Belgaum

86. स्पिनिंग जेनी / Spinning jenny — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) जॉर्ज स्टीफ़ेंसन / George Stephenson(B) जेम्स वॉट / James Watt(C) गैरीबाल्डी / Garibaldi(D) जेम्स हारग्रीव्स / James Hargreaves

87. निम्नलिखित कथनों में से कौन-से सही हैं? • कठिन (PYQ पैटर्न)

  1. तिलक और एनी बेसेंट ने 1916 में होमरूल लीग बनाई।
  2. ख़िलाफ़त आंदोलन तुर्की के सुल्तान (ख़लीफ़ा) के समर्थन में था।
  3. रौलट अधिनियम 1919 में पारित हुआ।
(A) केवल 1 और 2(B) केवल 2 और 3(C) केवल 1 और 3(D) 1, 2 और 3

88. चौथी बौद्ध संगीति / 4th Buddhist Council — ? • प्राचीन भारत

(A) कश्मीर (कनिष्क) / Kashmir (Kanishka)(B) अजातशत्रु / Ajatashatru(C) अशोक / Ashoka(D) बुद्ध, धम्म, संघ / Buddha, Dhamma, Sangha

89. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

  1. बोस्टन टी पार्टी / Boston Tea Party: 1773
  2. फ़्रांसीसी क्रांति के समय शासक / King during French Revolution: लुई सोलहवाँ / Louis XVI
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

90. अभिकथन (A) और कारण (R) पर विचार कीजिए: • कठिन (PYQ पैटर्न)

  1. अभिकथन (A): अशोक के अधिकांश अभिलेख ब्राह्मी लिपि में हैं।
  2. कारण (R): उत्तर-पश्चिम के कुछ अभिलेख खरोष्ठी लिपि में भी हैं।
(A) A और R दोनों सही हैं, तथा R, A की सही व्याख्या है(B) A और R दोनों सही हैं, परंतु R, A की सही व्याख्या नहीं है(C) A सही है, परंतु R ग़लत है(D) A ग़लत है, परंतु R सही है

91. इनमें से कौन-सी घटना सबसे पहले हुई? • कठिन (PYQ पैटर्न)

(A) दांडी मार्च(B) भारत छोड़ो आंदोलन(C) साइमन कमीशन का आगमन(D) जलियाँवाला बाग हत्याकांड

92. औद्योगिक क्रांति कहाँ से आरंभ / Industrial Revolution began in — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) मेज़िनी / Mazzini(B) इंग्लैंड / England(C) जॉन के / John Kay(D) जेम्स वॉट / James Watt

93. अमेरिका के पहले राष्ट्रपति / First US President — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) थॉमस जेफ़र्सन / Thomas Jefferson(B) जॉर्ज वॉशिंगटन / George Washington(C) रोबेस्पियर / Robespierre(D) लुई सोलहवाँ / Louis XVI

94. बल और विस्थापन समकोण पर — कार्य / Work when force ⟂ displacement — ? • भौतिक विज्ञान

(A) विद्युत → यांत्रिक / Electrical → mechanical(B) यांत्रिक → विद्युत / Mechanical → electrical(C) शून्य / Zero(D) नवीकरणीय / Renewable

95. पुनर्जागरण कहाँ से आरंभ / Renaissance began in — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) माइकल एंजेलो / Michelangelo(B) इटली (फ़्लोरेंस) / Italy (Florence)(C) गुटेनबर्ग / Gutenberg(D) लियोनार्डो दा विंची / Leonardo da Vinci

96. राष्ट्र संघ की स्थापना / League of Nations founded — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) 1925(B) 1918(C) 1920(D) 1915

97. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

  1. बास्तील का पतन / Fall of the Bastille: 14 जुलाई 1789 / 14 July 1789
  2. जर्मनी का एकीकरण पूरा / German unification completed: 1868
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

98. ऐहोल अभिलेख के रचयिता / Author of the Aihole inscription — ? • प्राचीन भारत

(A) बाणभट्ट / Banabhatta(B) पुष्यभूति / Pushyabhuti(C) रविकीर्ति / Ravikirti(D) प्रभाकरवर्धन / Prabhakaravardhana

99. GDP अवस्फीतिक / GDP deflator — ? • भारतीय अर्थव्यवस्था

(A) GDP + विदेश से शुद्ध आय / GDP + net income from abroad(B) नाममात्र ÷ वास्तविक × 100 / Nominal ÷ real × 100(C) अंतिम वस्तुएँ / Final goods(D) उत्पादन, आय, व्यय / Production, income, expenditure

100. रूसी क्रांति (बोल्शेविक) के नेता / Leader of Bolshevik Revolution — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) निकोलस द्वितीय / Nicholas II(B) लेनिन / Lenin(C) वुडरो विल्सन / Woodrow Wilson(D) फ़्रांज़ फ़र्डिनेंड की हत्या / Assassination of Franz Ferdinand

101. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • मध्यकालीन भारत

  1. अग्निकुल सिद्धांत / Agnikula theory from: पृथ्वीराज रासो / Prithviraj Raso
  2. औरंगज़ेब की मृत्यु / Aurangzeb died: 1710
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

102. प्रांतीय स्वायत्तता देने वाला अधिनियम / Act giving provincial autonomy — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) कराची अधिवेशन (1931) / Karachi session (1931)(B) भारत शासन अधिनियम, 1935 / Government of India Act, 1935(C) लाहौर अधिवेशन (1929) / Lahore session (1929)(D) रैमज़े मैकडोनाल्ड (1932) / Ramsay MacDonald (1932)

103. पेरिप्लस ऑफ़ द एरिथ्रियन सी / Periplus of the Erythraean Sea — ? • प्राचीन भारत

(A) समुद्री व्यापार का विवरण / Account of maritime trade(B) आहत (पंचमार्क्ड) / Punch-marked coins(C) चंद्रगुप्त द्वितीय / Chandragupta II(D) पुरालेखशास्त्र / Epigraphy

104. हर्ष के पिता / Harsha's father — ? • प्राचीन भारत

(A) प्रभाकरवर्धन / Prabhakaravardhana(B) शीलादित्य / Siladitya(C) बाणभट्ट / Banabhatta(D) पुष्यभूति / Pushyabhuti

105. 1857 में बरेली का नेतृत्व / 1857 leader at Bareilly — ? • उत्तर प्रदेश विशेष (UPPSC/UPSSSC)

(A) नाना साहब / Nana Saheb(B) मौलवी अहमदुल्लाह शाह / Maulvi Ahmadullah Shah(C) ख़ान बहादुर ख़ान / Khan Bahadur Khan(D) बेगम हज़रत महल / Begum Hazrat Mahal

106. मुस्लिम लीग की स्थापना / Muslim League founded at — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) ढाका (1906) / Dhaka (1906)(B) अप्रैल 1916, बेलगाम / April 1916, Belgaum(C) मॉर्ले-मिंटो सुधार (1909) / Morley-Minto Reforms (1909)(D) 1916 (कांग्रेस-लीग) / 1916 (Congress-League)

107. नालंदा विश्वविद्यालय के संस्थापक / Founder of Nalanda University — ? • प्राचीन भारत

(A) स्कंदगुप्त / Skandagupta(B) कुमारगुप्त प्रथम / Kumaragupta I(C) चंद्रगुप्त द्वितीय / Chandragupta II(D) हरिषेण / Harishena

108. नील विद्रोह / Indigo Revolt — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) 1859–60 (बंगाल) / 1859–60 (Bengal)(B) स्ट्रेची आयोग (1880) / Strachey Commission (1880)(C) दादाभाई नौरोजी (1892) / Dadabhai Naoroji (1892)(D) कॉर्नवालिस (1793) / Cornwallis (1793)

109. जेसुइट संघ के संस्थापक / Founder of Jesuits — ? • विश्व इतिहास व इतिहास-लेखन (TGT/PGT)

(A) मैकियावेली / Machiavelli(B) इग्नेशियस लोयोला / Ignatius Loyola(C) गुटेनबर्ग / Gutenberg(D) पेट्रार्क / Petrarch

110. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • मध्यकालीन भारत

  1. बहमनी राज्य की स्थापना / Bahmani kingdom founded: 1357
  2. ज़ब्ती/दहसाला प्रणाली / Zabti/dahsala system: राजा टोडरमल / Raja Todar Mal
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

111. गवर्नर-जनरल/वायसराय और घटना — सूची-I को सूची-II से सुमेलित कीजिए: • कठिन (PYQ पैटर्न)

  1. सूची-I | सूची-II
  2. A. लॉर्ड डलहौज़ी | 1. वर्नाक्यूलर प्रेस अधिनियम (1878)
  3. B. लॉर्ड रिपन | 2. व्यपगत का सिद्धांत
  4. C. लॉर्ड कर्ज़न | 3. बंगाल विभाजन (1905)
  5. D. लॉर्ड लिटन | 4. स्थानीय स्वशासन प्रस्ताव (1882)
(A) A-4, B-2, C-3, D-1(B) A-2, B-3, C-4, D-1(C) A-2, B-4, C-3, D-1(D) A-1, B-4, C-3, D-2

112. निम्नलिखित कथनों पर विचार कीजिए। कौन-सा/से सही है/हैं? / Consider the statements. Which is/are correct? • प्राचीन भारत

  1. पहली बौद्ध भिक्षुणी / First Buddhist nun: अजातशत्रु / Ajatashatru
  2. नंद वंश के संस्थापक / Founder of the Nanda dynasty: महापद्मनंद / Mahapadma Nanda
(A) केवल 1 / Only 1(B) केवल 2 / Only 2(C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2(D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2

113. अभिकथन (A) और कारण (R) पर विचार कीजिए: • कठिन (PYQ पैटर्न)

  1. अभिकथन (A): 1916 के लखनऊ अधिवेशन में कांग्रेस और मुस्लिम लीग के बीच समझौता हुआ।
  2. कारण (R): इसी अधिवेशन में नरम और गरम दल का पुनर्मिलन हुआ।
(A) A और R दोनों सही हैं, तथा R, A की सही व्याख्या है(B) A और R दोनों सही हैं, परंतु R, A की सही व्याख्या नहीं है(C) A सही है, परंतु R ग़लत है(D) A ग़लत है, परंतु R सही है

114. 1857 में फ़ैज़ाबाद का नेतृत्व / 1857 leader at Faizabad — ? • उत्तर प्रदेश विशेष (UPPSC/UPSSSC)

(A) मौलवी अहमदुल्लाह शाह / Maulvi Ahmadullah Shah(B) नाना साहब / Nana Saheb(C) बेगम हज़रत महल / Begum Hazrat Mahal(D) अल्फ़्रेड पार्क, प्रयागराज / Alfred Park, Prayagraj

115. बंगाल में द्वैध शासन / Dual government in Bengal — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) हेक्टर मुनरो / Hector Munro(B) रॉबर्ट क्लाइव / Robert Clive(C) लॉर्ड वेलेज़ली / Lord Wellesley(D) टीपू सुल्तान / Tipu Sultan

116. भारत छोड़ो प्रस्ताव / Quit India resolution — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) 16 अगस्त 1946 / 16 August 1946(B) 2 सितंबर 1946 / 2 September 1946(C) 3 जून 1947 / 3 June 1947(D) 8 अगस्त 1942 / 8 August 1942

117. कांग्रेस अधिवेशन और अध्यक्ष — सूची-I को सूची-II से सुमेलित कीजिए: • कठिन (PYQ पैटर्न)

  1. सूची-I | सूची-II
  2. A. 1885 बंबई | 1. सुभाष चंद्र बोस
  3. B. 1907 सूरत | 2. डब्ल्यू. सी. बनर्जी
  4. C. 1929 लाहौर | 3. जवाहरलाल नेहरू
  5. D. 1938 हरिपुरा | 4. रासबिहारी घोष
(A) A-4, B-2, C-3, D-1(B) A-2, B-4, C-1, D-3(C) A-2, B-3, C-4, D-1(D) A-2, B-4, C-3, D-1

118. महारानी की घोषणा पढ़ने वाले / Read the Queen's Proclamation — ? • आधुनिक भारत व स्वतंत्रता संग्राम

(A) एस. एन. सेन / S. N. Sen(B) लॉर्ड कैनिंग / Lord Canning(C) बिरसा मुंडा / Birsa Munda(D) दीनबंधु मित्र / Dinabandhu Mitra

119. सर्वोच्च न्यायालय का उद्घाटन / Supreme Court inaugurated — ? • भारतीय राजव्यवस्था

(A) 28 जनवरी 1951(B) 28 जनवरी 1945(C) 28 जनवरी 1950 / 28 January 1950(D) 28 जनवरी 1953

120. ऋग्वैदिक काल के प्रमुख देवता / Chief Rigvedic god — ? • प्राचीन भारत

(A) इंद्र / Indra(B) सरस्वती / Saraswati(C) लोहा / Iron(D) सुदास / Sudas

✅ उत्तर-कुंजी और व्याख्या

1. (D) मॉर्ले-मिंटो सुधार (1909) / Morley-Minto Reforms (1909) — पृथक निर्वाचन / Separate electorates: मॉर्ले-मिंटो सुधार (1909) / Morley-Minto Reforms (1909)

2. (C) 1849 — पंजाब का विलय / Annexation of Punjab: 1849

3. (C) एल. एम. सिंघवी (1986) / L. M. Singhvi (1986) — पंचायतों को संवैधानिक दर्जे की सिफ़ारिश / Constitutional status recommended by: एल. एम. सिंघवी (1986) / L. M. Singhvi (1986)

4. (A) केवल 1 और 2 — मनसबदारी अकबर ने आरंभ की।

5. (C) महाभिनिष्क्रमण / Mahabhinishkramana — गृह-त्याग की घटना / Leaving home is called: महाभिनिष्क्रमण / Mahabhinishkramana

6. (C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2 — (1) पीलीभीत टाइगर रिज़र्व कब बना / Pilibhit Tiger Reserve declared — 2014; (2) लखनऊ खंडपीठ / Lucknow bench established — 1948

7. (A) मोहनजोदड़ो / Mohenjo-daro — विशाल स्नानागार / Great Bath: मोहनजोदड़ो / Mohenjo-daro

8. (B) केवल 2 / Only 2 — (1) बंबई अंग्रेज़ों को / Bombay went to the English as — दहेज में (1661) / Dowry (1661); (2) डच कंपनी / Dutch company — 1602

9. (A) इब्राहिम लोदी / Ibrahim Lodi — दिल्ली सल्तनत का अंतिम सुल्तान / Last Sultan of Delhi: इब्राहिम लोदी / Ibrahim Lodi

10. (C) रेगुलेटिंग एक्ट → पिट्स इंडिया एक्ट → चार्टर एक्ट 1813 → चार्टर एक्ट 1833 — 1773, 1784, 1813, 1833।

11. (A) लॉर्ड रिपन — 1882 का स्थानीय स्वशासन प्रस्ताव।

12. (A) A-2, B-4, C-3, D-1 — मुद्राराक्षस — विशाखदत्त (चाणक्य-चंद्रगुप्त कथा)।

13. (B) फ़ाह्यान / Faxian (Fa-Hien) — चंद्रगुप्त द्वितीय के समय चीनी यात्री / Chinese pilgrim in Chandragupta II's time: फ़ाह्यान / Faxian (Fa-Hien)

14. (B) चेर, चोल, पांड्य / Cheras, Cholas, Pandyas — संगम युग के तीन राज्य / Three Sangam kingdoms: चेर, चोल, पांड्य / Cheras, Cholas, Pandyas

15. (D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2 — (1) महालवाड़ी व्यवस्था / Mahalwari system — होल्ट मैकेंज़ी / Holt Mackenzie; (2) हैदराबाद का विलय / Hyderabad integrated by — ऑपरेशन पोलो (1948) / Operation Polo (1948)

16. (C) ज्ञानपीठ / Jnanpith — सर्वोच्च साहित्यिक सम्मान / Highest literary award: ज्ञानपीठ / Jnanpith

17. (C) रणजीत गुहा / Ranajit Guha — सबाल्टर्न अध्ययन के प्रवर्तक / Founder of Subaltern Studies: रणजीत गुहा / Ranajit Guha

18. (C) वी. पी. मेनन / V. P. Menon — पटेल के सचिव / Patel's secretary: वी. पी. मेनन / V. P. Menon

19. (C) रामपुरवा / Rampurva — साँड़ वाला अशोक स्तंभ / Ashokan pillar with bull capital: रामपुरवा / Rampurva

20. (A) अल-बरूनी / Al-Biruni — महमूद के साथ आए विद्वान / Scholar who came with Mahmud: अल-बरूनी / Al-Biruni

21. (A) शोर्तुगई / Shortugai — सबसे उत्तरी हड़प्पा स्थल / Northernmost Harappan site: शोर्तुगई / Shortugai

22. (D) रॉन्टजन / Röntgen — X-किरणों की खोज / X-rays discovered by: रॉन्टजन / Röntgen

23. (B) केवल 2 और 3 — हड़प्पा सभ्यता ताम्र-कांस्य युगीन थी, लोहा अज्ञात।

24. (D) 7 — अशोक के स्तंभ लेख / Ashoka's pillar edicts: 7

25. (C) लहुरादेवा / Lahuradewa — चावल के प्राचीनतम साक्ष्य (संत कबीर नगर) / Earliest rice (Sant Kabir Nagar): लहुरादेवा / Lahuradewa

26. (D) 100 — उत्तर प्रदेश विधान परिषद सीटें / UP Legislative Council seats: 100

27. (A) भाब्रू अभिलेख / Bhabru edict — अशोक के बौद्ध होने का प्रमाण / Proof of Ashoka's Buddhism: भाब्रू अभिलेख / Bhabru edict

28. (B) सारनाथ / Sarnath — पहला उपदेश (धर्मचक्र प्रवर्तन) / First sermon: सारनाथ / Sarnath

29. (A) WPI — थोक क़ीमतों का सूचकांक / Index of wholesale prices: WPI

30. (B) 1 सितंबर 1939 / 1 September 1939 — द्वितीय विश्व युद्ध का आरंभ / WWII began: 1 सितंबर 1939 / 1 September 1939

31. (B) दीवान-ए-विज़ारत / Diwan-i-Wizarat — वित्त विभाग / Finance department: दीवान-ए-विज़ारत / Diwan-i-Wizarat

32. (A) इलाहाबाद (1 नवंबर 1858) / Allahabad (1 November 1858) — महारानी की घोषणा कहाँ पढ़ी गई / Queen's Proclamation read at: इलाहाबाद (1 नवंबर 1858) / Allahabad (1 November 1858)

33. (D) टैंक-रोधी / Anti-tank — नाग मिसाइल का प्रकार / Nag missile type: टैंक-रोधी / Anti-tank

34. (C) फ़्रांज़ फ़र्डिनेंड की हत्या / Assassination of Franz Ferdinand — प्रथम विश्व युद्ध का तात्कालिक कारण / Immediate cause of WWI: फ़्रांज़ फ़र्डिनेंड की हत्या / Assassination of Franz Ferdinand

35. (D) के. केलप्पन / K. Kelappan — पय्यन्नूर नमक सत्याग्रह / Payyanur salt satyagraha: के. केलप्पन / K. Kelappan

36. (A) चीता / Cheetah — ज़मीन का सबसे तेज़ जंतु / Fastest land animal: चीता / Cheetah

37. (B) 1453 — कुस्तुंतुनिया का पतन / Fall of Constantinople: 1453

38. (D) दिल्ली (चिश्ती सिलसिला) / Delhi (Chishti order) — निज़ामुद्दीन औलिया / Nizamuddin Auliya: दिल्ली (चिश्ती सिलसिला) / Delhi (Chishti order)

39. (C) पश्चिमी विक्षोभ / Western disturbances — सर्दियों में उत्तर-पश्चिम में वर्षा / Winter rain in the NW: पश्चिमी विक्षोभ / Western disturbances

40. (C) A-2, B-3, C-4, D-1 — प्लासी 1757, बक्सर 1764, पानीपत-III 1761, हल्दीघाटी 1576।

41. (A) निकोलस द्वितीय / Nicholas II — रूसी क्रांति के समय ज़ार / Tsar during Russian Revolution: निकोलस द्वितीय / Nicholas II

42. (A) ब्रसेल्स / Brussels — NATO का मुख्यालय / NATO headquarters: ब्रसेल्स / Brussels

43. (B) देवराय द्वितीय / Devaraya II — सबसे प्रतापी संगम शासक / Greatest Sangama ruler: देवराय द्वितीय / Devaraya II

44. (C) साराजेवो / Sarajevo — फ़र्डिनेंड की हत्या का स्थान / Ferdinand assassinated at: साराजेवो / Sarajevo

45. (C) एंज़ाइम / Enzymes — जैविक उत्प्रेरक / Biological catalysts: एंज़ाइम / Enzymes

46. (A) सिक्किम / Sikkim — कंचनजंगा किस राज्य में / Kanchenjunga is in: सिक्किम / Sikkim

47. (D) 8 नवंबर 2016 / 8 November 2016 — नोटबंदी की तारीख़ / Demonetisation date: 8 नवंबर 2016 / 8 November 2016

48. (A) आंडाल / Andal — एकमात्र महिला आलवार / Only woman Alvar: आंडाल / Andal

49. (B) 1965 — भारतीय खाद्य निगम / Food Corporation of India: 1965

50. (B) सूर्य / The Sun — आदित्य-L1 किसका अध्ययन करता है / Aditya-L1 studies: सूर्य / The Sun

51. (D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2 — (1) इटली एकीकरण का "मस्तिष्क" / "Brain" of Italian unification — कावूर / Cavour; (2) "आइन-ए-अकबरी" के लेखक / Author of Ain-i-Akbari — अबुल फ़ज़ल / Abul Fazl

52. (B) शहना-ए-मंडी / Shahna-i-Mandi — बाज़ार अधिकारी (अलाउद्दीन) / Market officer (Alauddin): शहना-ए-मंडी / Shahna-i-Mandi

53. (B) केवल 2 / Only 2 — (1) तात्कालिक कारण / Immediate cause — चर्बी लगे कारतूस / Greased cartridges; (2) भारत का 22वाँ राज्य / India's 22nd state — सिक्किम (1975) / Sikkim (1975)

54. (A) A और R दोनों सही हैं, तथा R, A की सही व्याख्या है — हिंसा के कारण ही आंदोलन स्थगित हुआ।

55. (B) अनुच्छेद 215 / Article 215 — उच्च न्यायालय अभिलेख न्यायालय / HC as court of record: अनुच्छेद 215 / Article 215

56. (A) अनुच्छेद 249 / Article 249 — राज्य सूची पर राष्ट्रहित में क़ानून — अनुच्छेद / Parliament on State List in national interest: अनुच्छेद 249 / Article 249

57. (B) पोट्टि श्रीरामुलु / Potti Sriramulu — आंध्र राज्य के लिए अनशन / Fast for Andhra State: पोट्टि श्रीरामुलु / Potti Sriramulu

58. (C) फ़िरदौसी / Firdausi — शाहनामा के रचयिता / Author of Shahnama: फ़िरदौसी / Firdausi

59. (D) मेरठ (10 मई 1857) / Meerut (10 May 1857) — 1857 विद्रोह की शुरुआत / 1857 revolt began at: मेरठ (10 मई 1857) / Meerut (10 May 1857)

60. (A) बृहदारण्यक / Brihadaranyaka — सबसे पुराना उपनिषद / Oldest Upanishad: बृहदारण्यक / Brihadaranyaka

61. (D) बारडोली (12 फ़रवरी 1922) / Bardoli (12 Feb 1922) — असहयोग वापसी का स्थान / NCM withdrawn at: बारडोली (12 फ़रवरी 1922) / Bardoli (12 Feb 1922)

62. (D) त्रिपक्षीय संघर्ष (पाल, प्रतिहार, राष्ट्रकूट) / Tripartite struggle — कन्नौज के लिए संघर्ष / Struggle for Kannauj: त्रिपक्षीय संघर्ष (पाल, प्रतिहार, राष्ट्रकूट) / Tripartite struggle

63. (A) अनुच्छेद 338A / Article 338A — राष्ट्रीय अनुसूचित जनजाति आयोग / National Commission for STs: अनुच्छेद 338A / Article 338A

64. (B) जेम्स मिल / James Mill — भारतीय इतिहास का हिंदू-मुस्लिम-ब्रिटिश काल-विभाजन / Hindu-Muslim-British periodisation: जेम्स मिल / James Mill

65. (A) उन्नाव / Unnao — नवाबगंज पक्षी विहार किस ज़िले में / Nawabganj bird sanctuary is in: उन्नाव / Unnao

66. (A) माइकल एंजेलो / Michelangelo — सिस्टीन चैपल की छत के चित्र / Sistine Chapel ceiling: माइकल एंजेलो / Michelangelo

67. (A) 78 — दांडी यात्रा में साथी / Marchers in Dandi March: 78

68. (D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2 — (1) मौलिक अधिकार प्रस्ताव / Fundamental Rights resolution — कराची अधिवेशन (1931) / Karachi session (1931); (2) महारानी की घोषणा पढ़ने वाले / Read the Queen's Proclamation — लॉर्ड कैनिंग / Lord Canning

69. (D) इब्न बतूता — अलाउद्दीन ख़िलजी — इब्न बतूता मुहम्मद बिन तुग़लक़ के समय आया।

70. (C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2 — (1) सांप्रदायिक पंचाट / Communal Award — रैमज़े मैकडोनाल्ड (1932) / Ramsay MacDonald (1932); (2) साइमन कमीशन भारत आया / Simon Commission arrived — 1928

71. (A) मैकियावेली / Machiavelli — "द प्रिंस" के लेखक / Author of The Prince: मैकियावेली / Machiavelli

72. (A) रामानंद / Ramananda — कबीर के गुरु / Kabir's guru: रामानंद / Ramananda

73. (A) मर्मागाओ / Mormugao — लौह अयस्क निर्यात बंदरगाह (गोवा) / Iron-ore port of Goa: मर्मागाओ / Mormugao

74. (C) गोपाल / Gopala — पाल वंश के संस्थापक (जनता द्वारा चुने) / Founder of the Palas (elected): गोपाल / Gopala

75. (B) सरोजिनी नायडू / Sarojini Naidu — धरासना सत्याग्रह का नेतृत्व / Led Dharasana Satyagraha: सरोजिनी नायडू / Sarojini Naidu

76. (A) 1928 — साइमन कमीशन भारत आया / Simon Commission arrived: 1928

77. (B) रिपन / Ripon — इल्बर्ट बिल विवाद / Ilbert Bill controversy: रिपन / Ripon

78. (D) लिनलिथगो / Linlithgow — सबसे लंबे कार्यकाल वाले वायसराय / Longest-serving Viceroy: लिनलिथगो / Linlithgow

79. (B) लियोनार्डो दा विंची / Leonardo da Vinci — "मोनालिसा" के चित्रकार / Painter of Mona Lisa: लियोनार्डो दा विंची / Leonardo da Vinci

80. (A) A और R दोनों सही हैं, तथा R, A की सही व्याख्या है — विद्वानों के आगमन से इटली में शास्त्रीय ज्ञान का पुनरुत्थान हुआ।

81. (D) न तो 1, न ही 2 / Neither 1 nor 2 — (1) ऊर्ध्वपातन का उदाहरण / Example of sublimation — कपूर / Camphor; (2) फ़िनॉल्फ़थेलिन क्षार में / Phenolphthalein in base — गुलाबी / Pink

82. (D) गुटेनबर्ग / Gutenberg — छापाख़ाने का आविष्कारक / Inventor of printing press: गुटेनबर्ग / Gutenberg

83. (C) 78 ई. / 78 CE — शक संवत का आरंभ / Saka era began: 78 ई. / 78 CE

84. (B) सक्रिय / Active — टीके से प्रतिरक्षा / Immunity from vaccine: सक्रिय / Active

85. (A) ढाका (1906) / Dhaka (1906) — मुस्लिम लीग की स्थापना / Muslim League founded: ढाका (1906) / Dhaka (1906)

86. (D) जेम्स हारग्रीव्स / James Hargreaves — स्पिनिंग जेनी / Spinning jenny: जेम्स हारग्रीव्स / James Hargreaves

87. (D) 1, 2 और 3 — तीनों सही।

88. (A) कश्मीर (कनिष्क) / Kashmir (Kanishka) — चौथी बौद्ध संगीति / 4th Buddhist Council: कश्मीर (कनिष्क) / Kashmir (Kanishka)

89. (C) 1 और 2 दोनों / Both 1 and 2 — (1) बोस्टन टी पार्टी / Boston Tea Party — 1773; (2) फ़्रांसीसी क्रांति के समय शासक / King during French Revolution — लुई सोलहवाँ / Louis XVI

90. (B) A और R दोनों सही हैं, परंतु R, A की सही व्याख्या नहीं है — दोनों सही, पर R, A की व्याख्या नहीं।

91. (D) जलियाँवाला बाग हत्याकांड — जलियाँवाला 1919, साइमन 1928, दांडी 1930, भारत छोड़ो 1942।

92. (B) इंग्लैंड / England — औद्योगिक क्रांति कहाँ से आरंभ / Industrial Revolution began in: इंग्लैंड / England

93. (B) जॉर्ज वॉशिंगटन / George Washington — अमेरिका के पहले राष्ट्रपति / First US President: जॉर्ज वॉशिंगटन / George Washington

94. (C) शून्य / Zero — बल और विस्थापन समकोण पर — कार्य / Work when force ⟂ displacement: शून्य / Zero

95. (B) इटली (फ़्लोरेंस) / Italy (Florence) — पुनर्जागरण कहाँ से आरंभ / Renaissance began in: इटली (फ़्लोरेंस) / Italy (Florence)

96. (C) 1920 — राष्ट्र संघ की स्थापना / League of Nations founded: 1920

97. (A) केवल 1 / Only 1 — (1) बास्तील का पतन / Fall of the Bastille — 14 जुलाई 1789 / 14 July 1789; (2) जर्मनी का एकीकरण पूरा / German unification completed — 1871

98. (C) रविकीर्ति / Ravikirti — ऐहोल अभिलेख के रचयिता / Author of the Aihole inscription: रविकीर्ति / Ravikirti

99. (B) नाममात्र ÷ वास्तविक × 100 / Nominal ÷ real × 100 — GDP अवस्फीतिक / GDP deflator: नाममात्र ÷ वास्तविक × 100 / Nominal ÷ real × 100

100. (B) लेनिन / Lenin — रूसी क्रांति (बोल्शेविक) के नेता / Leader of Bolshevik Revolution: लेनिन / Lenin

101. (A) केवल 1 / Only 1 — (1) अग्निकुल सिद्धांत / Agnikula theory from — पृथ्वीराज रासो / Prithviraj Raso; (2) औरंगज़ेब की मृत्यु / Aurangzeb died — 1707

102. (B) भारत शासन अधिनियम, 1935 / Government of India Act, 1935 — प्रांतीय स्वायत्तता देने वाला अधिनियम / Act giving provincial autonomy: भारत शासन अधिनियम, 1935 / Government of India Act, 1935

103. (A) समुद्री व्यापार का विवरण / Account of maritime trade — पेरिप्लस ऑफ़ द एरिथ्रियन सी / Periplus of the Erythraean Sea: समुद्री व्यापार का विवरण / Account of maritime trade

104. (A) प्रभाकरवर्धन / Prabhakaravardhana — हर्ष के पिता / Harsha's father: प्रभाकरवर्धन / Prabhakaravardhana

105. (C) ख़ान बहादुर ख़ान / Khan Bahadur Khan — 1857 में बरेली का नेतृत्व / 1857 leader at Bareilly: ख़ान बहादुर ख़ान / Khan Bahadur Khan

106. (A) ढाका (1906) / Dhaka (1906) — मुस्लिम लीग की स्थापना / Muslim League founded at: ढाका (1906) / Dhaka (1906)

107. (B) कुमारगुप्त प्रथम / Kumaragupta I — नालंदा विश्वविद्यालय के संस्थापक / Founder of Nalanda University: कुमारगुप्त प्रथम / Kumaragupta I

108. (A) 1859–60 (बंगाल) / 1859–60 (Bengal) — नील विद्रोह / Indigo Revolt: 1859–60 (बंगाल) / 1859–60 (Bengal)

109. (B) इग्नेशियस लोयोला / Ignatius Loyola — जेसुइट संघ के संस्थापक / Founder of Jesuits: इग्नेशियस लोयोला / Ignatius Loyola

110. (B) केवल 2 / Only 2 — (1) बहमनी राज्य की स्थापना / Bahmani kingdom founded — 1347; (2) ज़ब्ती/दहसाला प्रणाली / Zabti/dahsala system — राजा टोडरमल / Raja Todar Mal

111. (C) A-2, B-4, C-3, D-1 — रिपन — "स्थानीय स्वशासन का जनक"।

112. (B) केवल 2 / Only 2 — (1) पहली बौद्ध भिक्षुणी / First Buddhist nun — महाप्रजापति गौतमी / Mahaprajapati Gautami; (2) नंद वंश के संस्थापक / Founder of the Nanda dynasty — महापद्मनंद / Mahapadma Nanda

113. (B) A और R दोनों सही हैं, परंतु R, A की सही व्याख्या नहीं है — दोनों तथ्य सही हैं, पर पुनर्मिलन लीग-समझौते का कारण नहीं।

114. (A) मौलवी अहमदुल्लाह शाह / Maulvi Ahmadullah Shah — 1857 में फ़ैज़ाबाद का नेतृत्व / 1857 leader at Faizabad: मौलवी अहमदुल्लाह शाह / Maulvi Ahmadullah Shah

115. (B) रॉबर्ट क्लाइव / Robert Clive — बंगाल में द्वैध शासन / Dual government in Bengal: रॉबर्ट क्लाइव / Robert Clive

116. (D) 8 अगस्त 1942 / 8 August 1942 — भारत छोड़ो प्रस्ताव / Quit India resolution: 8 अगस्त 1942 / 8 August 1942

117. (D) A-2, B-4, C-3, D-1 — 1907 सूरत — फूट; 1929 लाहौर — पूर्ण स्वराज।

118. (B) लॉर्ड कैनिंग / Lord Canning — महारानी की घोषणा पढ़ने वाले / Read the Queen's Proclamation: लॉर्ड कैनिंग / Lord Canning

119. (C) 28 जनवरी 1950 / 28 January 1950 — सर्वोच्च न्यायालय का उद्घाटन / Supreme Court inaugurated: 28 जनवरी 1950 / 28 January 1950

120. (A) इंद्र / Indra — ऋग्वैदिक काल के प्रमुख देवता / Chief Rigvedic god: इंद्र / Indra

📤 WhatsApp पर भेजें ✈️ Telegram

📘 विषय-वार नोट्स पढ़ें • 🗞️ रोज़ का करेंट अफेयर्स